Amaç
7 Ekim’den bu yana Gazze, binlerce masum insanın yaşamını yitirdiği, evlerin, okulların ve hastanelerin yerle bir olduğu eşi benzeri görülmemiş bir trajediye tanıklık etmektedir. Bu yaşananlar, yalnızca Gazze halkının değil, insanlığın ortak vicdanının da sınavıdır; gözlerimizin önünde gerçekleşen bu soykırım, asla unutulmaması gereken bir gerçekliktir.
Bu trajedi, haberlerde sunulan istatiksel verilerden ibaret değildir; sokaklarda yankılanan çığlıklar, yıkılmış evler, bombalanmış hastaneler ve paramparça olmuş bedenlerle dolu yaşayan bir gerçekliktir. Her kayıp, her yıkım, tarihe kazınması ve unutulmaması gereken bir insanlık dramıdır.
Amacımız, yaşananları yalnızca tarihe not düşmek değil; aynı zamanda gelecekte benzer acıların bir daha yaşanmaması için insanlık adına kalıcı bir hafıza oluşturmaktır.
Bu hafıza, insanlığın ortak vicdanına emanet edilmiş bir sorumluluktur.
Çünkü unutmak, yalnızca geçmişi değil, geleceği de kaybetmektir.
Unutmayacağız. Unutturmayacağız.
İsrail’in Gazze Soykırımı ve Savaş Suçları – Metodoloji
Bu metodoloji, “İsrail’in Gazze Soykırımı ve Savaş Suçları” kapsamında derlenen Gazze’ye ilişkin günlük kayıp ve altyapı hasar verilerinin oluşturulma sürecini, kullanılan kaynakları, doğrulama yöntemlerini ve sınırlılıkları açıklar.
Giriş
Amaç, 7 Ekim 2023’ten bugüne İsrail’in Gazze’deki sivil katliamları, yaralamalar, altyapı ve üst yapı yıkımları ile diğer savaş suçlarını şeffaf, izlenebilir ve karşılaştırılabilir biçimde belgelemektir.
Bu çerçevede üç temel veri seti oluşturulmuştur:
• Gazze’deki günlük kayıplar
• Gazze’deki altyapı ve üst yapı yıkımları
• İsrail’in Gazze’deki saldırılarının türüne ilişkin veri seti
Her veri seti, kendi kaynak yapısına, raporlama sıklığına ve doğrulama prosedürüne uygun olarak ayrı ayrı ele alınmıştır.
Gazze’deki Günlük Kayıplar
Bu veri seti, 7 Ekim 2023’ten bugüne kadar Gazze Şeridi’nde hayatını kaybeden ve yaralanan sivillerin günlük istatistiklerini içerir.
Birincil kaynak Gazze Sağlık Bakanlığı’dır. İkincil kaynak ise Gazze Hükümet Medya Ofisi’dir.
Sağlık Bakanlığı verileri, yalnızca doğrudan savaş eylemleriyle ilişkilendirilebilen ölümleri içerir. Füze saldırıları, bombardımanlar veya çatışmalar sonucu hayatını kaybeden ve bedenlerine ulaşılan siviller bu kategoriye dahildir.
Dolaylı ölüm vakaları —örneğin yetersiz beslenme, ilaç eksikliği, sağlık hizmetine erişememe veya zor koşullarda gerçekleşen doğumlar sonucu ölümler— bu istatistiklere dahil edilmemektedir.
Ayrıca on binlerce kişinin bedenlerine erişilemediği, akıbetleri belli olmayıp “kayıp” durumunda olduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla, tam ve gerçek ölü ve yaralı sayılarının, bu çalışmada verilenlerden daha yüksek olabileceği unutulmamalıdır.
Gazze Sağlık Bakanlığı ile iletişimin kesildiği dönemlerde veri akışı Gazze Hükümet Medya Ofisi üzerinden sağlanmıştır. Ancak bazı günlerde —özellikle insani ateşkes dönemlerinde— iki kaynaktan da veri alınamamış ve istatistiksel raporlama geçici olarak durmuştur.
Bu tür günler veri setinde “0” olarak işaretlenmiş, tahmine dayalı veri girişi yapılmamıştır.
Gazze Hükümeti Medya Ofisi, 2023 sonundan itibaren savaş istatistiklerini periyodik raporlar hâlinde paylaşmaya başlamıştır. 2024 yılı boyunca veriler haftalık olarak güncellenmiş; 2024 Ağustos itibarıyla iki haftada bire, 2025 Ocak’tan itibaren ise aylık raporlamaya geçilmiştir.
Medya Ofisi’nin raporlarında, toplam kayıpların yanı sıra kadın, çocuk, sağlık çalışanı ve basın mensubu ölümleri gibi kategorik alt kırılımlar da sunulmaktadır.
Gazze’de Hasar Gören Altyapı ve Binalar
Bu veri seti, 7 Ekim 2023’ten bu yana İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarında hasar gören altyapı, kamu binaları, ibadethaneler ve eğitim kurumlarına ilişkin istatistikleri içerir.
Veriler, Gazze Hükümet Medya Ofisi tarafından yayımlanan resmi raporlardan elde edilmiştir. Saha erişiminin kısıtlı olduğu bölgelerde doğrudan gözleme dayalı doğrulama mümkün olmadığından, bu rakamlar yaklaşık (tahmini) değerler olarak değerlendirilmelidir.
Tahminlere göre, 2025 itibarıyla Gazze’deki binaların ve altyapının %90’ından fazlası İsrail ordusu tarafından herhangi bir biçimde hedef alınmış, ya tamamen ya da kısmen yıkılmıştır.
Başlangıçta haftalık olarak yayımlanan altyapı verileri, 2025 yılı itibarıyla aylık veya daha seyrek aralıklarla güncellenmiştir.
2025 Mayıs ayında yayımlanan raporlarda, yıkılmış cami sayısında keskin bir artış gözlenirken, hasarlı cami sayısında düşüş tespit edilmiştir. Bu değişikliğin nedeni kesin olarak bilinmemekle birlikte, raporlama metodolojisindeki sınıflandırma değişikliği veya veri güncelleme gecikmeleri olasılığı mevcuttur.
Veri içeriği şu kategorileri kapsar:
• Tamamen yıkılan sivil yerleşim alanları
• Hasar gören veya yıkılan kamu binaları
• Eğitim kurumları (okullar, üniversiteler)
• İbadethaneler (camiler ve kiliseler)
Her kategori için yıkımın derecesine ilişkin sınıflandırmalar (tam yıkım / kısmi hasar) ayrıca belirtilmiştir.
İsrail’in Gazze’deki Saldırılarının Türüne İlişkin Veri Seti
Bu çalışma kapsamında ayrıca İsrail’in Gazze’deki saldırılarını mekân bazlı olarak sunan bir veri seti oluşturulmuştur. Bu set, 7 Ekim 2023 sonrasında İsrail’in Gazze içinde ve dışında gerçekleştirdiği doğrudan saldırı eylemlerini olay bazlı biçimde belgeleme amacı taşır.
Veri yapısı, hedef alınan yerlerin türlerine (yerleşim, ibadethane, sağlık kurumu vb.) ve tarihsel sıralamasına göre düzenlenmiştir. Kapsam; sivil, dini ve sağlık altyapısına yönelik saldırıları içerir.
Veri Kaynakları:
• Gazze Sağlık Bakanlığı (olay yeri kayıtları ve görsel raporlar)
• Gazze Hükümeti Medya Ofisi (saha koordinasyonu ve medya brifingleri)
• Wafa News Agency
• Quds News Network
• A Haber
• Anadolu Ajansı (AA)
• TRT
• Al Jazeera
Bu kurumlar, saldırıya uğrayan alanlara ait fotoğraf, video ve yerel tanık ifadeleriyle desteklenen haberleri günlük olarak yayımlar. Tüm içerikler, tarih ve yer bilgileri doğrulanarak sistematik biçimde veri tabanına işlenmiştir.
Söz konusu veri seti, her saldırı vakası için şu alanları içerir:
• Olay tarihi
• Vurulan yerin adı ve türü (ör. “Şifa Hastanesi”, “Cibaliye Mülteci Kampı”, “Ensar Cami”)
• Coğrafi konum bilgisi
• Olayın görsel/videolu kaydı
Veri bütünlüğünü sağlamak amacıyla her kayıt en az iki bağımsız kaynaktan doğrulandıktan sonra sisteme dahil edilmiştir. Bu nedenle bazı olaylar rapor tarihinden birkaç gün sonra veri tabanına eklenmiştir.
Veri Doğrulama ve Tutarlılık Politikası
• Her üç veri setinde de kaynaklar arası doğrulama (cross-verification) yapılmıştır.
• Aynı döneme ilişkin birden fazla kaynak bulunduğunda, birincil resmi kurumun verileri esas alınmıştır.
• Tahmine dayalı doldurma yapılmamış, eksik günler açıkça “0” olarak işaretlenmiştir.
Bu tercih, ileri aşamada uygulanacak zaman serisi analizi, ortalama eğilim grafikleri ve kümelenme analizlerinin doğruluğunu korumak amacıyla benimsenmiştir.
Veri Sınırlılıkları ve Değerlendirme
• Erişim Kısıtlamaları: Savaş koşulları nedeniyle saha erişimi sınırlıdır; bazı veriler dolaylı gözlemlere dayanır.
• Kaynak Farklılıkları: Kurumlar arasında kategorik sınıflandırma farkları bulunabilmektedir.
• Raporlama Gecikmeleri: 2025 itibarıyla aylık raporlara geçiş, olayların tam zamanında kaydedilmesini zorlaştırmıştır.
• Dolaylı Kayıpların Hariç Tutulması: Sağlık Bakanlığı yalnızca doğrudan savaş eylemlerine bağlı ölümleri bildirmektedir.
Bu sınırlılıklar, veri setlerinin eksiksiz değil fakat sistematik biçimde oluşturulduğunu göstermektedir. Çalışmanın hedefi, mutlak doğruluk değil; ölçülebilir, doğrulanabilir ve karşılaştırılabilir bir insani yıkım tablosu sunmaktır.
Sonuç
Bu metodoloji, Gazze’deki insani kayıpları belgelendiren veri setlerinin bilimsel, etik ve şeffaf bir temelde oluşturulmasını amaçlamaktadır. Resmi ve doğrulanabilir kaynaklara dayanan zaman serileri, saldırıların doğrudan ve ölçülebilir insani etkilerini belgeleyerek uluslararası kamuoyuna sunulacak istatistiksel analizlerin güvenilirliğini artırır.